« لمّا » متن « لمّا » على ثلاثة أوجه : أحدها تختص بالمضارع فتجزمه و تنفيه و تقلبه ماضيا . شرح « لمّا » يكى از كلمات مركبه‌اى است كه با حرف لام شروع مىشود و بر سه قسم است : 1 - نافيه 2 - شرطيه توقيتيه 3 - استثنائيه . أحدها : يكى از آن سه قسم « لمّا » نافيه است كه حرف مىباشد و موضع استعمال خاصى دارد و آن دخول بر فعل مضارع است و داراى دو عمل است : 1 - عمل لفظى : جزم فعل مضارع . 2 - عمل معنوى : الف : نفى آن فعل ، ب : تبديل آن فعل به ماضى . همان‌طور كه ملاحظه كرديد « لمّا » همانند « لم » داراى اين چهار خصلت - دخول بر فعل مضارع ، جزم آن ، نفى و تبديل آن به ماضى - مىباشد ، لكن در پنج امر « لمّا » نافيه با « لم » اختلاف دارد . الأوّل : « لمّا » هرگز در كنار ادات شرط قرار نمىگيرد بر خلاف « لم » چنان‌كه در قرآن اقتران « لم » با ادات شرط آمده است : وَ إِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَما بَلَّغْتَ رِسالَتَهُ ( المائدة / 67 ) وَ إِنْ لَمْ يَنْتَهُوا عَمَّا يَقُولُونَ لَيَمَسَّنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْهُمْ عَذابٌ أَلِيمٌ ( المائدة / 73 ) الثاني : زمان عدم وقوع منفى « لمّا » از گذشته ( ماضى ) تا زمان تكلم متكلم استمرار دارد به خلاف منفى « لم » كه دو احتمال دارد گاهى مستمر النفى و گاهى